Πρωί Πέμπτης και ο καιρός είναι ο καλύτερος συνεργάτης μας.Ούτε ζέστη ούτε κρύο. Μήνας Μάιος, ο ήλιος λάμπει ενώ κάποια σύννεφα παίζουν κρυφτό με το φως του ήλιου σαν να θέλουν να μας προστατέψουν στην μεγάλη αποστολή που αναλάβαμε.
Σήμερα είναι μέρα εκδρομής . Οι μαθητές της Δ΄ τάξης όλων των τμημάτων του σχολείου μας θα ανεβούμε στο ύψωμα, που βρίσκεται στο δάσος του Σειχ Σου, ακριβώς πάνω από τον Περιφερειακό δρόμο της Θεσσαλονίκης, γνωστό για την πανοραμική θέα προς την πόλη. Πρόκειται για την τοποθεσία «Καρά Τεπέ» (Kara Tepe) . Η ονομασία αυτή είναι τούρκικη και σημαίνει «Μαύρος Λόφος». Ίσως να σας προβληματίζει αυτό το σκοτεινό επίθετο μαύρο… Για να είμαστε ειλικρινείς, κι εμείς αναρωτηθήκαμε για ποιο λόγο άραγε να χαρακτηρίζει κανείς ένα τόσο όμορφο μέρος, με μια τόση μαγευτική θέα, με έναν τέτοιο προσδιορισμό. Όταν όμως βρεθήκαμε εκεί καταλάβαμε γρήγορα. Ή μάλλον υποθέσαμε.. Ενδεχομένως να ονομάστηκε έτσι λόγω της εξαιρετικά πυκνής βλάστησης κωνοφόρων δέντρων. Τα δέντρα είναι τόσο πυκνά που το φως του ήλιου μετά βίας φτάνει στο εσωτερικό του, δημιουργώντας μια σκοτεινή ατμόσφαιρα.
Η τοποθεσία αυτή βρίσκεται στο περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης (γνωστό και ως Κέδρινος Λόφος), και η ονομασία του προέρχεται από τα τουρκικά (Şeyh Su), που σημαίνει «το νερό του Σεΐχη». Σίγουρα υπάρχει σύνδεση ανάμεσα σε αυτές τις δύο τοπωνυμίες. Εμείς τουλάχιστο βάλαμε τη φαντασία μας να δουλέψει. Καρά Τεπέ, μέρος με πυκνή βλάστηση. Πότε συμβαίνει αυτό, να έχουμε δηλαδή πυκνή βλάστηση; Όταν υπάρχει νερό.
Σειχ Σου, λοιπόν σημαίνει το Νερό του Σεΐχη.
Αφού λοιπόν συναντούμε τους δύο οδηγούς μας και γίνουν οι απαραίτητες συστάσεις, καθόμαστε σε ομάδες να φάμε, για να εξασφαλίσουμε την απαραίτητη ενέργεια που θα χρειαστούμε για τις δράσεις μας.
Είμαστε ασυγκράτητοι, το δάσος μας καλεί να το εξερευνήσουμε. Οι οδηγοί μας όμως είναι σχολαστικοί. Δίνουν οδηγίες και κανόνες. Τους οποίους εμείς αποφασίζουμε να τηρούμε, γιατί καταλαβαίνουμε πως είναι απαραίτητοι.
Πριν ξεκινήσει κανείς οποιαδήποτε δράση στο δάσος θα πρέπει να ξέρει να προσανατολίζεται. Κανείς δε ξεκινάει πεζοπορία στο δάσος χωρίς να έχει πρώτα μάθει να προσανατολίζεται! Ο οδηγός μας είναι αποφασισμένος να μας δώσει πολλούς εναλλακτικούς τρόπους, με τους οποίους μπορούμε να προσανατολιστούμε στο δάσος. Μας ρωτάει εάν γνωρίζουμε τα σημεία του ορίζοντα, αφού τα ονοματίζουμε μας δίνει τις εξής πληροφορίες:
Στο βουνό που ανεβήκαμε, η θάλασσα, δηλαδή ο Θερμαϊκός κόλπος, βρίσκεται Νότια. Έτσι σε περίπτωση που χαθούμε στο δάσος, δεν έχουμε παρά να αναζητήσουμε τη θάλασσα. Μόλις τη δούμε θα ξέρουμε πως εκεί είναι ο Νότος. Τα υπόλοιπα σημεία του ορίζοντα μπορούμε εύκολα να τα βρούμε με τη βοήθεια του σώματός μας, όπως μας έμαθαν στο σχολείο. Ο οδηγός μας όμως γνωρίζει, πως στο δάσος δεν υπάρχει πάντα η δυνατότητα να έχουμε θέα τη θάλασσα, για αυτό μας εξηγεί πώς να χρησιμοποιούμε την πυξίδα! Εμείς προσέχουμε πολύ, γιατί στη συνέχεια ο οδηγός μας θα μας ζητήσει να κινηθούμε στο δάσος χρησιμοποιώντας τις γνώσεις μας.
Επειδή όμως στην πραγματική ζωή, ίσως να χρειαστούμε να προσανατολιστούμε στο δάσος χωρίς πυξίδα , ο οδηγός μάς δείχνει κι άλλους τρόπους προσανατολισμού. Μας παροτρύνει να παρατηρήσουμε τα δέντρα που έχουν βρύα. Τα βρύα είναι κάτι μικρά φυτά που μοιάζουν με σφουγγάρια. Όταν τα ακουμπάς, νιώθεις να ακουμπάς σφουγγάρι. Τα βρύα προσανατολίζονται στο δάσος πάντα προς το Βορρά.
Μας μιλάει και για τις μυρμηγκοφωλιές. Το ξέρατε ότι οι μυρμηγκοφωλιές -λόφοι, όταν τις συναντάται, μπορούν να σας σώσουν τις ζωές, σε περίπτωση που χαθείτε στο δάσος; Τα μυρμήγκια όταν χτίζουν τις μυρμηγκοφωλιές τους, φτιάχνουν το ύψωμα από τη μια μεριά πιο ψηλό. Το πιο ψηλό σημείο είναι προσανατολισμένο προς το Βορρά, γιατί θέλουν να προστατέψουν τη φωλιά τους από τον κρύο αέρα που έρχεται από το Βορρά.
Γρήγορα χωριζόμαστε σε ομάδες. Ένας αναλαμβάνει να κρατά την πυξίδα, ακολουθούμε τις οδηγίες του αρχηγού. Κατεύθυνση αρχική βορειοδυτική. Συζητάμε αξιοποιούμε τα εργαλεία που μας δίνονται και εμπρός μαρς, ο ένας πίσω από τον άλλο προχωράμε.
Αρχικά το μονοπάτι είναι πολύ στενό. Δεν υπάρχει δυνατότητα να προχωρήσουμε δυο δυο. Μπαίνουμε λοιπόν στη σειρά, ο ένας πίσω από τον άλλον. Ενώ προχωράμε νιώθουμε τα χόρτα να μας αγγίζουν απαλά τα πόδια. Συμφωνούμε να κινούμαστε αθόρυβα. Δε θέλουμε να τρομάξουμε τα ζώα που ζουν εδώ. Άλλωστε θέλουμε να εξερευνήσουμε το μέρος με όλες τις αισθήσεις μας. Βλέπουμε την ομορφιά του πράσινου… αλλά ακούμε και το θρόισμα των φύλλων, το κελάηδημα των πουλιών… Κάποιοι κουβαλούν φωτογραφικές μηχανές. Με αυτές παγιδεύουμε τις στιγμές που ζούμε σε εικόνες .
Το μονοπάτι σύντομα μας βγάζει σε ένα ξέφωτο. Στοίβες με κορμούς δέντρων βρίσκονται στα δεξιά μας. Ποιος άραγε να είναι ο λόγος αυτού του λυπηρού θεάματος; Ποιος κόβει αυτά τα υπέροχα δέντρα , που φροντίζουν να μας εξασφαλίσουν το οξυγόνο που αναπνέουμε; Ποιος κόβει τα δέντρα, που συγκρατούν το χώμα με τις ρίζες τους, ώστε να μην πλημμυρίσει η πόλη μας, σε περίπτωση έντονης βροχόπτωσης; Το δάσος που αποτελεί στολίδι της πόλης μας; Ο οδηγός μας εξηγεί. Όλα γίνονται για την προστασία του δάσους!!!! Το φαρδύ και άνετο μονοπάτι που βρεθήκαμε έχει φτιαχτεί από υπηρεσίες, που στόχο έχουν να προστατέψουν το δάσος σε περίπτωση που εκδηλωθεί πυρκαγιά. Η Πυροσβεστική υπηρεσία σε συνεργασία με δασολόγους των δασαρχείων φτιάχνουν αντιπυρικές ζώνες. Η αντιπυρική ζώνη είναι μια λωρίδα εδάφους από την οποία έχει απομακρυνθεί η καύσιμη ύλη (ξερά χόρτα, κλαδιά, δέντρα), λειτουργώντας ως φράγμα για την ανάσχεση ή επιβράδυνση της εξάπλωσης μιας πυρκαγιάς. Δημιουργείται προληπτικά ή κατά τη διάρκεια κατάσβεσης μιας φωτιάς. Ο οδηγός μας ζητά να κατευθυνθούμε βορειοανατολικά. Να εντοπίσουμε έναν κόκκινο πυροσβεστικό κρουνό. Οι ομάδες συνεδριάζουν. Άλλο παιδί της ομάδας ανοίγει την πυξίδα . Όλοι μαζί σκεφτόμαστε ποια να είναι η κατεύθυνση . Τελικά συμφωνούμε μετά από ολιγόωρη συζήτηση. Ξεκινάμε παρατηρώντας την πυξίδα. Σύντομα εντοπίζουμε τον κόκκινο κρουνό. Εύκολα τον εντοπίσαμε. Το χρώμα το έντονο, αλλά και το γεγονός ότι γύρω του δεν υπάρχει τίποτα . Ούτε χόρτα, ούτε δέντρα! Αυτό γίνεται, γιατί σε περίπτωση που έχουμε πυρκαγιά ο χρόνος μετράει. Κάθε δευτερόλεπτο που χάνουν οι πυροσβέστες μπορεί να είναι μοιραίο για αυτό το υπέροχο στολίδι της πόλης μας. Λίγο μέτρα πιο πέρα ο οδηγός παίρνει τις πυξίδες μας. Τα πράγματα δυσκολεύουν … Πρέπει να κινηθούμε βορειοανατολικά. Έχουμε όμως καταλάβει τι πρέπει να κάνουμε. Ψάχνουμε δέντρα με βρύα. Βρίσκουμε λίγα μέτρα παρακάτω . Τα αγγίζουμε και ναι όντως μοιάζουν με σφουγγάρια!!! Τα βρύα φυτρώνουν προς το Βορρά, άρα είμαστε στο σωστό δρόμο. Κοιτάμε προς τη δύση και παρατηρούμε κι άλλες αντιπυρικές ζώνες. Νιώθουμε ασφαλείς. Εδώ οι άνθρωποι νοιάζονται να προστατέψουν το δάσος, το πνευμόνι της όμορφης πόλης μας.
Η αποστολή εκτελέστηκε !!
Ο οδηγός μας κατευθύνει στον επόμενο τόπο εργασίας. Είμαστε προσεχτικοί. Ο ένας πίσω από τον άλλον ανεβαίνουμε να στήσουμε έναν πρόχειρο καταυλισμό. Απαραίτητες γνώσεις επιβίωσης στο δάσος είναι το άναμμα μιας φωτιάς και η κατασκευή μιας σκηνής από υλικά που προσφέρει το δάσος. Επιμένει πως, πρώτα πρώτα, πρέπει να ορίσουμε τη σωστή τοποθεσία για το άναμμα μιας φωτιάς. Σίγουρα θα πρέπει να βρούμε ένα μέρος, όπου γύρω να μην έχει πολλά δέντρα, για να μην υπάρχει περίπτωση η φωτιά να εξαπλωθεί στο δάσος. Κατόπιν είναι απαραίτητος ο καθαρισμός του εδάφους από χόρτα ξύλα και άλλα υλικά. Στη συνέχεια ορίζεται ο τόπος της φωτιάς με πέτρες. Εμείς αναζητούμε μεγάλες πέτρες στο δάσος. Με αυτές φτιάχνουμε έναν κύκλο μέσα στον οποίο θα ανάψουν την υποτιθέμενη φωτιά. Το επόμενο βήμα είναι η αναζήτηση λεπτών κλαριών / ξύλων για προσάναμμα. Η φωτιά μπορεί να ανάψει με αναπτήρα, εφόσον διαθέτουμε. Σε περίπτωση που δεν έχουμε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πέτρες, τις οποίες χτυπάμε απότομα μεταξύ τους ή κάποιο ξύλο, το οποίο περιστρέφουμε γρήγορα γύρω από τον εαυτό του. Καμιά φορά εφόσον διαθέτουμε κάποιο γυαλί ή καθρεφτάκι, μπορούμε να αξιοποιήσουμε τις ακτίνες του ήλιου να ανάψουμε φωτιά. Όλα αυτά τα μέσα βέβαια, θα ανάψουν ξερά χόρτα τα οποία θα τοποθετήσουμε πάνω από τα κλαριά.
Όταν χρειαστεί να μείνουμε στο δάσος, πρέπει να έχουμε ένα καταφύγιο, το οποίο θα μας προστατεύει από τα άγρια θηρία και τον καιρό. Έτσι όλοι μαζί φτιάχνουμε μια σκηνή που αποτελείται από ξύλα που έχουμε τοποθετήσει κατάλληλα. Τα ξύλα τα βρίσκουμε στο δάσος. Στη συνέχεια τοποθετούμε πέτρες πάνω στη βάση του ξύλινου σκελετού της σκηνής μας, ώστε να στερεώσουμε καλύτερα το σκελετό της κατασκευής. Μετά τοποθετούμε χόρτα, λεπτά κλαριά ή φύλλα για να σκεπάσουμε τον σκελετό. Γύρω από τη σκηνή τοποθετούμε πέτρες και ξύλα, ώστε να δυσκολέψουμε την προσέγγιση οποιοδήποτε ζώου. Το αποτέλεσμα μας ικανοποιεί πάρα πολύ!
Τελειώσαμε παίζοντας το κυνήγι θησαυρού !!!!
Ήταν μια καταπληκτική εμπειρία. Μάθαμε πολλά μυστικά επιβίωσης στο δάσος. Είδαμε με τα μάτια μας την ομορφιά του και την προσπάθεια των αρμοδίων να προστατέψουν το δώρο του Θεού. Εμείς υποσχεθήκαμε να γίνουμε φύλακες αυτού του θησαυρού με κάθε τρόπο.
Οι μαθητές/τριες της Δ΄ τάξης του 21ου και 11ου Δημοτικού Σχολείου Ευόσμου